ប្រវត្តិសាស្រ្ត

មូលហេតុអ្វីបានជារុស្សីលក់កោះអាឡាស្កា ទៅអោយអាមេរិក?

រដ្ឋធំបំផុតនៅក្នុងតំបន់នៃសហរដ្ឋអាមេរិក គឺអាឡាស្កា ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជារដ្ឋទី ៤៩ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៩ ហើយស្ថិតនៅភាគពាយព្យនៃទ្វីបអាមេរិកខាងជើង។ ទទួលបានដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅឆ្នាំ ១៨៦៧ ទឹកដីនេះ ត្រូវបានគេហៅថា“ ស៊ែលហ្វីលីលី”Seward’s Folly”។

បន្ទាប់ពីរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក William Seward ដែលបានរៀបចំទិញដីពីប្រទេសរុស្ស៊ី។ ការរិះគន់នៃការទិញនេះដោយគេជឿថាដីនេះគ្មានអ្វីផ្តល់ជូន ក៏ជាគ្មានផលប្រយោជន៍សម្រាប់ប្រទេសអាមេរិកនោះទេ។ ប៉ុន្តែការរកឃើញមាសនៅទសវត្សឆ្នាំ ១៨៩០ បានបង្កើតឱ្យមានការរំជើបរំជួលនៃអ្នកស្វែងរក និង អ្នកតាំងលំនៅក្នុងរដ្ឋអាឡាស្កានេះ។

រុស្ស៊ី​បាន​លក់​ដែនដី​​ Alaska ​(អាឡាស់​ស្កា) ទៅ​ឱ្យ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៦៧​ ក្នុង​តម្លៃ​កាល​ណោះ​ប្រមាណ​ ៧,២​លាន​​ដុល្លារ​អាមេរិក​ (បច្ចុប្បន្ន​ស្មើ​នឹង​ ១១៩​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក)។ ​​​​ការ​​លក់​ដែន​ដី​អាឡាស់​ស្កា​​​ទៅ​ឱ្យ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​​ឃើញ​ថា​ ​ជា​​​ការ​បញ្ចប់​​​កិច្ច​ខិត​ខំ​ប្រឹង​​ប្រែង​​​របស់​រុស្សី​ដើម្បី​ពង្រីង​​ពាណិជ្ជកម្ម​ ទៅ​កាន់​​​​តំបន់​ឆ្នេរ​សមុទ្រ​នៅ​អាមេរិក​ខាង​ជើង។ ​សម្រាប់​​អាមេរិក​វិញ​ ​​​ការ​ទិញ​ដែន​ដី​អាឡាស់​ស្កា​គឺ​ជា​ជំហាន​ដ៏​សំខាន់​​ដើម្បី​ពង្រីក​អំណាច​​​​មក​តំបន់​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក។​ ​

ប្រវត្តិ​​​​នៃ​ការ​រក​ឃើញ​ដែន​ដី​​អាឡាស់​ស្កា​ដោយ​ចក្រភព​រុស្ស៊ី​


​​​នៅ​ឆ្នាំ​១៧២៤​​​ស្តេច​​សា ​Peter I the Great ​បាន​​ជ្រើស​រើស​ និង ​តែង​តាំង​លោក​ Vitus Bering ​ដើម​កំណើត​ជា​ជនជាតិ​ដាណឺម៉ាក​ ​ឱ្យ​បំពេញ​បេសកកម្ម​រុក​រក​ដែន​ដី​​​​ទ្វីប​អាមេរិក​​​​​ (Kamchatka Expedition)​។ ​ក្នុង​បេសកកម្ម​​រុក​រក​​​លើក​ទី​មួយ​នេះ​ លោក​ត្រូវ​ចំណាយ​ពេល​​ ៥​ឆ្នាំ​​ក្នុង​គោល​បំណង​​​​​រុក​រក​តំបន់​ចុង​​​ភាគ​​​ឦសាន​​​ស៊ីបេរី​ និង​​​​​ ដើម្បី​សិក្សា​​ថា​ ​តើ​ទ្វីប​អាស៊ី ​​និង ​អាមេរិក​មាន​ផ្ទៃ​ដី​ជាប់​គ្នា​ដែរ​ឬ​អត់។​

​អ្នក​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​មួយ​ចំនួន​មាន​ជំនឿ​ថា​ ​បេសកកម្ម​របស់​លោក​នៅ​ពេល​នោះ គឺ​​ដើម្បី​រុក​រក​ដែន​ដី​នៅ​ទ្វីប​អាមេរិក​ ​និង​​ តំបន់​អឺរ៉ុប​មួយ​ចំនួន​ ​ ​និង​ដើម្បី​ធ្វើ​ទំនាក់ទំនង​ពាណិជ្ជកម្ម​ និង​បើក​ផ្លូវ​ឱ្យ​ចក្រភព​រុស្ស៊ី​​ដាក់​តំបន់​មួយ​ចំនួន​ជា​អាណានិគម​។

​ក្រោយ​មក​ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤១​ លោក​បាន​​បំពេញ​បេសកកម្ម​ជា​លើក​ទី​ពីរ​​ដើម្បី​រុក​រក​នៅ​ដែន​ដី​​ដែល​ស្ថិត​ឆ្ងាយ​ជាង​ដែន​ដី​ដែល​លោក​រក​ឃើញ​ក្នុង​បេសកកម្ម​កាល​ពី​លើក​ទី​មួយ​។ ​​គោល​ដៅ​របស់​លោក​គឺ​ដើម្បី​ទៅ​ឱ្យ​ដល់​​ទ្វីប​អាមេរិក​ខាង​ជើង។ ​​ជា​ចុង​ក្រោយ​ កប៉ាល់​របស់​លោក​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ដល់​​ដែន​ដី​អាឡាស់​ស្កា។ លោក​បាន​​រក​ឃើញ​ដែន​កោះ​មួយ​ចំនួន​ដែល​ស្ថិត​នៅ​​ក្បែរ​ដែន​ដី​អាឡាស់​ស្កា។ ​​គួរ​ឱ្យ​ស្ដាយ​​​ ក្នុង​ដំណើរ​ត្រលប់​មក​រុស្ស៊ី​វិញ​​លោក​បាន​ទទួល​មរណភាព​ (ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤១​ដដែល) ​តែ​ក្រុម​ការងារ​របស់​លោក​បាន​​ត្រលប់​មក​វិញ​ដោយ​ជោគជ័យ។ ​​​​​​​​​​​

​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​ក៏​ចាប់​អារម្មណ៍​នឹង​ដែន​ដី​នេះ​ព្រោះ​ថា​​ជា​ដែន​ដី​​សម្បូរ​ទៅ​ដោយ​​ធនធាន​​ធម្មជាតិ ​​និង​​មាន​មនុស្ស​រស់​នៅ​តិច​តួច។ ​ពេល​នោះ​​ហើយ​ដែល​ដែន​ដី​អាឡាស់​ស្កា​​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​រុស្ស៊ី។ ​

​​មែន​ទែន​ទៅ​​​ ​​​ដែន​ដី​របស់​អាឡាស់​ស្កា​មិន​មែន​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​​រដ្ឋ​​ដោយ​ផ្ទាល់​​នោះ​ទេ​ តាម​ពិត​​​ ​​ក្រុម​​​​​​ចម្រុះ​ជាតិ​​សាសន៍​មួយ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ Russian-American Company ​ជា​ម្ចាស់​កម្មសិទ្ធិ។​ ​ក្រុមហ៊ុន​នេះ​​ មាន​ឯកាធិភាព ​​ឬ​គ្រប់​គ្រង​ដែន​ដី​នេះ​ផ្ដាច់​មុខ​​​ទាំង​ផ្នែក​ ​​ពាណិជ្ជកម្ម​​និង​ធនធាន​​រ៉ែ​​ផ្ដល់​សិទ្ធិ​ដោយ​​ស្ដេច​សា​របស់​រុស្ស៊ី​​។

កោះ​អាឡាស់​ស្កា​មុន​ពេលត្រូវបានទិញដោយ​អាមេរិក​


នៅ​សតវត្ស​ទី​១៩​ ​អាឡាស់​ស្កា​ គឺ​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​ពាណិជ្ជកម្ម​អន្តរជាតិ​ ដែល​មាន​ទីក្រុង​ធំ​​ឈ្មោះ​ថា​ Novoarkhangelsk បច្ចុប្បន្ន​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ Sitka។ ​​​​ពាណិជ្ជកម្ម​សំខាន់​ៗ​នៅ​​ដែន​ដី​នេះ​មាន​​ ​​សរសៃ​អំបោះ​ដែល​ជួយ​ដូរ​ដោយ​ឈ្មួញ​​​ជនជាតិ​ចិន​ ​​​​តែ​ ​ ​​និង​​ចទឹកកក​ដែល​ជា​តម្រូវ​ការ​សំខាន់​​​នៅ​​អាមេរិក​ភាគ​ខាង​ត្បូង​​ព្រោះ​ថា​កាល​​នោះ​នៅ​មិន​​ទាន់​មាន​​ទូរ​ទឹកកក​​ប្រើ​ប្រាស់​នៅ​ឡើយ។ ​

  • កោះអាឡាស់​ស្កា​ មាន​ផ្ទៃ​ដី​​​ជាង​ ១.៥​លាន​គីឡូម៉ែត្រ​ការ៉េ
  • ប្រទេស​រុស្ស៊ី​មិន​បាន​គ្រប់​គ្រង​ដែន​ដី​អាឡាស់​ស្កា​ទាំង​មូល​ដូច​សព្វ​ថ្ងៃ​នោះ​ទេ
  • ​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ការ​បរទេស​អាមេរិក​លោក​ William Seward ជា​អ្នក​ចរចា​ទិញ​ដែន​ដី​អាឡាស់​ស្កា​ពី​រុស្ស៊ី​
  • ក្នុង​ចំណោម​កំពូល​ភ្នំ​ខ្ពស់​ទាំង​ ២០​នៅ​អាមេរិក​សព្វ​ថ្ងៃ​ មាន​ ១៧​ស្ថិត​នៅ​​ក្នុង​រដ្ឋ​អាឡាស់​ស្កា​
  • អាឡាស្កាមានការរញ្ជួយដីប្រហែលជា ៥.០០០ ករណីរៀងរាល់ឆ្នាំ។ នៅខែមីនាឆ្នាំ ១៩៦៤ ការរញ្ជួយដីដែលខ្លាំងបំផុតដែលបានកត់ត្រានៅអាមេរិកខាងជើងបានកើតឡើងនៅPrince William Sound ជាមួយនឹងកម្លាំង ៩.២ រ៉ិចទ័រ។
  • ការផ្ទុះភ្នំភ្លើងខ្លាំងបំផុតនៅសតវត្សរ៍ទី ២០ បានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩១២ នៅពេលដែលភ្នំភ្លើង Novarupta បានផ្ទុះឡើងបង្កើតជាជ្រលងភ្នំដែលមានផ្សែងរាប់ម៉ឺននៅក្នុងឧទ្យានជាតិ Katmai ។
  • នៅអាឡាស្កា សីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុត ដែលបានកត់ត្រាទុក គឺ១០០ដឺក្រេ ហើយកាលនោះកើតឡើងក្នុងទីក្រុង Fort Yukon នាឆ្នាំ១៩១៥។
  • សីតុណ្ហាភាពបានធ្លាក់ចុះដល់កំរិត -៨០ អង្សា FahrenheitនៅឯជំរុំProspect Creek Campក្នុងឆ្នាំ ១៩៧១ ។
  • អាឡាស្កា គឺជាទីកន្លែងមួយដែលមានការរញ្ជួយដីច្រើនបំផុត ក្នុងពិភពលោក។ បន្ថែមលើនេះ ក្នុងចំណោមការរញ្ជួយដីដ៏ធំៗទាំង ៨ដង របស់កំណត់ត្រាពិភពលោក មាន៣ដង កើតឡើងនៅអាឡាស្កា។ ខណៈពេលដែលមើលស្ថិតិនៃការរញ្ជួយដីទាំងនេះទៅ ឃើញថាគួរឲ្យភ័យខ្លាច ប៉ុន្តែការរញ្ជួយដីជាច្រើន កើតឡើងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដែលមិនមានមនុស្សរស់នៅ ឬមានទំហំតូច ដែលធ្វើឲ្យមនុស្សម្នាមិនព្រួយបារម្ភឡើយ។
  • អាឡាស្កា មិនមានរុក្ខជាតិវល្លិ៍ Ivy ឬ រុក្ខជាតិ Oak ដែលជារុក្ខជាតិពុលនោះទេ ប៉ុន្តែអ្នកឡើងភ្នំ គួរតែប្រយ័ត្នប្រយែងចំពោះរុក្ខជាតិ Cow Parsnip និង Devil’s Club ដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់។
  • ព្រៃឈើយ៉ាងធំបំផុតចំនួន២របស់ជាតិ ក៏ស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋអាឡាស្កានេះដែរ។

មូលហេតុ​ដែល​នាំ​ឱ្យ​រុស្ស៊ី​លក់​អាឡាស់​ស្កា​ទៅ​ឱ្យ​​អាមេរិក

​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​​ គឺ​​ជួប​​ឱន​ភាព​ថវិកា​​ខ្លាំង​នៅ​សម័យ​នោះ​ ​ដោយរុស្ស៊ី​ត្រូវ​ចំណាយ​​ទៅ​លើ​​ការ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ ​ចំណាយ​ទៅ​លើ​វត្តមាន​យោធា​​​​ ដែល​ឈរ​ជើង​​នៅ​តាម​ឆ្នេរ​ប៉ាស៊ីហ្វិក​​​ នៃ​ទ្វីប​អាមេរិក​ខាង​ជើង​ ​​និង​​​ ជួយ​ប្រជាជន​ដែល​តាំង​ទី​លំនៅ​​បណ្ដោះ​អាសន្ន​​​នៅ​អាឡាស់​ស្កា​ និង​ ចំណាយ​​លើ​ផ្នែក​ជា​ច្រើន​ទៀត​។​ មិនតែប៉ុណ្ណោះនៅបញ្ហាផ្សេងៗទៀតដែលជាមូលហេតុបណ្ដាលអោយរុស្សីធ្វើការលក់ដែនកោះអាឡាស្កាទៅអាមេរិក៖

  • រុស្ស៊ី​​​ភ័យ​ខ្លាច​បាត់​បង់​​ដែន​​ដី​អាឡាស់​ស្កា​​ដោយ​ប្រការ​ណា​មួយ​​ ​ដោយ​មិន​ទទួល​បាន​ផល​ប្រយោជន៍​អ្វី​ទាល់​តែ​សោះ​ (ខ្លាច​បាត់​បង់​​​អាឡាស់​ស្កា​​ទៅ​​ពួក​អង់គ្លេស​​​ ខណៈ​​រុស្ស៊ី​បាន​ច្បាំង​ចាញ់​អង់គ្លេស​ក្នុង​សង្គ្រាម​គ្រីមេ​ឆ្នាំ​ ១៨៥៣​ ដល់​ ១៨៥៦)។
  • ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ជប៉ុនបានកាន់កាប់កោះអាឡាស្កាចំនួន ២ គឺ Attu និង Kiska អស់រយៈពេល ១៥ ខែ។
  • ​ក្រោយ​សង្គ្រាម​​គ្រីមេ​ ​រុស្ស៊ី​ ​គិត​ថា​ បើ​សិន​ជា​សង្គ្រាម​ណា​មួយ​កើត​ឡើង​​នៅ​​​ថ្ងៃ​អនាគត​នោះ​ ​អាឡាស់​ស្កា​​នឹង​ត្រូវ​បាត់​បង់​មុន​គេ​
  • -​ដោយ​បារម្ភ​បែប​នេះ​ ​​​​អធិរាជ​​​ Alexander II ​បាន​សម្រេច​ព្រះរាជ​ហឫទ័យ​លក់​ដែន​ដី​នេះ​ ហើយ​​ព្រះ​អង្គ​សង្ឃឹម​ថា​​ ​​​​​នឹង​មាន​ការ​ដេញ​ថ្លៃ​គ្នា​រវាង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ និង ​អង់គ្លេស។ ផ្ទុយ​ពី​បំណង​របស់​ទ្រង់​ អង់គ្លេស​​​ គ្មាន​ចំណាប់​អារម្មណ៍​ចង់​បាន​​អាឡាស់​ស្កា​នោះ​ទេ។ ចុង​ក្រោយ​រុស្ស៊ី​ក៏​បាន​សម្រេច​លក់​ទៅ​ឱ្យ​អាមេរិក​​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៥៩។ ដោយ​អំឡុង​ពេល​នោះ​ សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​នៅ​​​​អាមេរិក​បាន​ផ្ទុះ​ឡើង​ នាំ​ការ​ទិញ​ដូរ​បាន​ផ្អាក​មួយ​រយៈ។
  • ​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៦៧​ ​ក្រោយ​ចប់​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​ អាមេរិក​បាន​ត្រឡប់​មក​ចរចា​ជា​មួយ​រុស្ស៊ី​ ហើយ​ចុង​ក្រោយ​​ភាគី​ទាំង​ពីរ​បាន​ឈាន​ដល់​​ការ​​ទិញ​​-លក់​​ជា​ផ្លូវ​ការ​ក្នុង​តម្លៃ​ ៧,២​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក​។ ​
  • ក្រោយ​ពី​ទិញ​​ពី​រុស្ស៊ី​ រយៈ​ពេល​បី​ទសវត្សរ៍​ អាមេរិក​មិន​បាន​អភិវឌ្ឍ​ និង ​កែ​ប្រែ​មុខ​មាត់​អាឡាស់​ស្កា​ធំ​ដុំ​នោះ​ឡើយ។​ ​
  • កាលគ្រានោះមាន​សេដ្ឋកិច្ច​វិទូ​មួយ​ចំនួន​ ​​បាន​​រិះគន់​អាមេរិក​ថា​ ការ​ទិញ​យក​អាឡាស់​ស្កា​មិន​បាន​ផ្ដល់​ផល​ចំណេញ​សេដ្ឋកិច្ច​ដល់​អាមេរិក​នោះ​ទេ​ ព្រោះ​ថា​រដ្ឋាភិបាល​បាន​ចំណាយ​​លុយ​ជា​ច្រើន​ទៅ​លើ​ការ​​កសាង​​ និង ​ផ្នែក​រដ្ឋបាល​ទៅ​លើ​រដ្ឋ​មួយ​នេះ​ ខណៈ​ចំណូល​បាន​ពី​ពន្ធ​​គឺ​តិច​​តួច​ស្ដួច​ស្ដើង​​​ គឺ​ត្រូវ​ការ​​ជំនួយ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​សហព័ន្ធ​។
  • ក្រុមហ៊ុន​ជីក​យក​រ៉ែ​មួយ​នៅ​អាឡាស់​ស្កា​​ក៏​មិន​​ទទួល​បាន​ចំណេញ​គ្រប់គ្រាន់​​ ដើម្បី​យក​ចំណែក​ខ្លះ​មក​ប៉ះប៉ូវ​នឹង​​ផល​​ប៉ះពាល់​ដែរ​។
Related posts
ប្រវត្តិសាស្រ្ត

មនុស្សអាក្រក់ជាងគេនៅអាថែន

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

អាថ៌កំបាំង ៥យ៉ាង ដែលអ្នកមិនបានដឹងពីកងទព័ក្រោមដីក្នុងប្រទេសចិន

ជីវប្រវត្តិប្រវត្តិសាស្រ្ត

អ្នករុករកល្បីល្បាញ ១០រូបដែលបានផ្លាស់ប្ដូរពិភពលោក

ជីវប្រវត្តិប្រវត្តិសាស្រ្ត

រឿង ៦យ៉ាង ដែលអ្នកគួរដឹងពីណាប៉ូឡេអុង

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *